પરંપરાગત રીતે શિવની છબિਓમાં તેમની જટાઓમાં એક નાનકડો અર્ધચંદ્ર દર્શાવવામાં આવે છે.
આ અર્ધચંદ્ર કોઈ સામાન્ય શણગાર નથી. શણગાર આવે છે અને જાય છે; ચંદ્ર નહીં. આ ચંદ્ર પરિવર્તન, ચક્ર અને સૃષ્ટિની ક્ષણભંગુરતાનું પ્રતીક છે.
ચંદ્રની કથા
એક પ્રચલિત કથા અનુસાર શિવ પોતે ચંદ્ર (ચંદ્રમા)ના અધિપતિ છે.
ચંદ્રના લગ્ન દક્ષની અનેક પુત્રીઓ સાથે થયા હતા, પરંતુ જ્યારે ચંદ્ર ડૂયા ૫૫ક્ત એક પુત્રી રોહિણી પ્રત્યે વિશેષ સ્નેહ રાખવા લાગ્યા, ત્યારે દક્ષ ક્રોધિત થયા અને તેમણે ચંદ્રને શાપ આપ્યો.
કથા આગળ વધે છે — ચંદ્રએ શિવનું શરણ લીધું. શિવએ કૃપાપૂર્વક ચંદ્રને પોતાની જટાઓમાં સ્થાન આપ્ય૱ં અને તેમને ચક્રોમાં ઘટવા-વધવાની શક્તિ આપી.
રોહિણી, ચંદ્રની પત્ની તરીકે, પૂનમનું સર્જન કરે છે. આ ચક્રો સમયના પ્રવાહનું પ્રતીક છે.
શિવ અને મહાકાળ
શિવનો મહાકાળ સાથે પણ ઊંડો સંબંધ છે. તેથી જ સમજી શકાય છે કે શિવને અર્ધચંદ્ર સાથે કેમ દર્શાવવામાં આવે છે. આ ચંદ્ર એ દરેક વસ્તુનું પ્રતીક છે જે દૃશ્યમાન છે અને સતત બદલાતું રહે છે, જ્યારે શિવ તે સ્થિરતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
શિવની છબિમાં અર્ધચંદ્ર કોઈ સંજોગ નથી. આગલી વખતે જ્યારે તમે શિવની છબિ જુઓ, ત્યારે તેને ધ્યાનથી જોજો.
તે સમયના પ્રવાહને દર્શાવે છે અને પરિવર્તન તથા ચક્રોની યાદ અપાવે છે. એટલે જ આ પ્રતીક આજે પણ એટલું જ પ્રસ્તુત છે.
