મહામૃત્યુંજય મંત્ર વેદોમાંથી લેવાયેલો એક શિવ-સંબંધિત મંત્ર છે.
મંત્રની શરૂઆત ચાંદીમાં ઐમ્ ત્ર્યમ્બકં યજામહે — અને આ મંત્ર ઋગ્વેદ અને યજુર્વેદ બંનેમાં મળે છે.
આ મંત્ર ત્ર્યમ્બકને સંબોધિત છે, જેનો અર્થ થાય છે “ત્રણ નેત્રોવાળા.”
સંસ્કૃત મંત્ર
ॐ त्र्यम्बकं यजामहे
सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् ।
उर्वारुकमिव बन्धनान्
मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ॥
જુદી જુદી પરંપરાઓમાં તેનું ઉચ્ચારણ થોડું અલગ હોઈ શકે છે. હમણાં સાંભળો
તેનો અર્થ શું છે?
વ્યાપક અર્થમાં, આ ત્રિનેત્રધારી શિવને મૃત્યુના બંધનમાંથી મુક્ત થઈ, સ્વતંત્ર થઈ અમરત્વ સાથે જોડાવાની પ્રાર્થના છે.
મંત્રમાં પાકેલા ફળના વેલામાંથી નીચે પડવાની તસ્વીરનો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે. તે કાવ્યાત્મક અને પ્રતીકાત્મક છે, અને જુદા જુદા ટીકાકારો તેના અલગ અલગ સ્તરોને ઊંડો આધ્યાત્મિક અર્થ આપે છે.
તેને મહામૃત્યુંજય કેમ કહેવાય છે?
આ નામ એમ સૂચવે છે કે આ મૃત્યુ પર વિજય મેળવવાનો મુદ્ય મંત્ર છે.
તેને તેના આધ્યાત્મિક સંદર્ભમાં સમજવું મહત્વનું છે: આ મંત્ર હિંમત, સમપ્રણ અને મુક્તિ માટેની પ્રાર્થના છે જે ભક્તો કરે છે, મૃત્યુમાંથી શાબ્દિક રીતે બચવાનો દાવો નથી.
મંત્રનો પાઔ કયા સમયે કરવામાં આવે છે?
આ મંત્ર સવારે, શિવ આરાધના દરમિયાન, ધ્યાન, રુદ્રાભિષેક, શ્રાવણ અને મહાશિવરાત્રિ દરમિયાન પાઔ કરી શકાય છે.
સાંભળવાની એક શાંત રીત
મંત્રનો જાપ ધીમી ગતિએ કરી શકાય છે. બેસીને સાંભળો, અને શબ્દોને સમજવા માટે સંસ્કૃત પાਠ વાંચો.
તેના પછી થોડો સમય મૌન રહેવું લાભદાયક છે. મંત્ર પછીની શાંતિ મંત્ર જેટલું જ અર્થપૂર્ણ હોઈ શકે છે.